Filed under: Book
De strijd om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog (1945-2010)
De bevrijding in 1944 was niet alleen het einde van een oorlog. Het was ook het begin van een pijnlijk gevecht om de herinnering. In België creëerden verscheidene groepen slachtoffers heel uiteenlopende herdenkingsrituelen. Ze vertelden verhalen die meer dan zestig jaar lang met elkaar botsten. Die strijd leverde veel teleurstelling en verbittering op.
Scherven van de oorlog beschrijft dat falen van de herinnering aan de hand van de centrale gedenkplaatsen in België: het Memoriaal van Breendonk, de Congreskolom, de Dossinkazerne en de IJzertoren. Op die plaatsen onderhandelden gewezen verzetslieden, politieke gevangenen, slachtoffers van de raciale vervolging en zelfs collaborateurs met de staat over een verleden dat zich niet liet temmen.
Filed under: Book, Dutch | Tags: History of Psychology, History of Science, Michotte
Verlengstukken van het bewustzijn vertelt de geschiedenis van de ‘Collectie Michotte’.
Zowel de oprichting van het laboratorium voor experimentele psychologie en de aanschaf van de eerste instrumenten, evenals de verzelfstandiging van de discipline in de loop van de twintigste eeuw en de historische beeldvorming rond de grote Michotte komen aan bod. Zo wordt deze bijzondere verzameling apparatuur geplaatst in een bredere context, en toegankelijk gemaakt voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de psychologie.
>> meer over de collectie Michotte
>> meer over de publicatie
Filed under: Book, Dutch, Passages | Tags: Geschiedenishandboek, History Education, History Handbook
Samen met historici verbonden aan de K.U.Leuven lanceert Uitgeverij Averbode Passages, een nieuwe reeks handboeken voor het geschiedenisonderwijs.
Deel 3 behandelt de periode na de Tweede Wereldoorlog. Het was – net zoals het interbellum – een tijd van zoeken naar duurzame vrede. Maar conflicten bleken eerder regel dan uitzondering te zijn. Het was ook een tijd van groeiende kloven: tussen Oost en West en tussen Noord en Zuid.
Tegelijk werd de wereld na 1945 kleiner dan hij ooit was geweest. Iedere plek werd bereikbaar, zelfs de maan. Er groeide een haast wereldwijd economisch systeem. Natiestaten bleken definitief illusies te zijn. De wereld werd manipuleerbaarder dan tevoren en de natuur leek nog een onuitputtelijke bron van grondstoffen. Maar niet iedereen was tevreden met al die nieuwe ontwikkelingen. Ook protest – lokaal, nationaal en internationaal – hoorde bij de jaren na de Tweede Wereldoorlog.
Filed under: Book, Dutch, Passages | Tags: Geschiedenishandboek, History Education, History Handbook, Interbellum, World War II
Samen met historici verbonden aan de K.U.Leuven lanceert Uitgeverij Averbode Passages, een nieuwe reeks handboeken voor het geschiedenisonderwijs.
Deel 2 vertelt de geschiedenis van net geen dertig jaar – die tussen het einde van de Eerste en het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Het waren jaren van zoeken naar echte democratie en tegelijk van de opkomst van het totalitarisme. Het waren jaren van economische wederopbouw, van massaproductie, van aandacht voor de natuur en het lichaam, en er ontstond een nieuw medium, de film. Mensen raakten in die dertig jaar ingedeeld in nieuwe categorieën – vreemdelingen, vluchtelingen, gastarbeiders – en – in sommige landen, waaronder België – in ideologische zuilen. In de jaren twintig en dertig werd vooral gezocht naar een duurzame vrede, maar dat kon niet verhinderen dat der opnieuw een oorlog losbarstte.
Filed under: Book, Dutch | Tags: Belgium, Cultural History, Lieux de mémoire, The Netherlands
In Het geheugen van de Lage Landen schuilen vele plaatsen van herinnering. Deze lieux de mémoire zijn niet noodzakelijk fysieke plekken. Het zijn symbolische knooppunten, die letterlijk of figuurlijk kunnen zijn. Het zijn kapstokken voor de herinnering, pleisterplaatsen van het geheugen. De voetbalderby der Lage Landen is zo’n pleisterplaats, net als de Val van Antwerpen, Oranje, het Woordenboek der Nederlandsche Taal en de aula van de Gentse universiteit. Net als Godfried Bomans, Willem Elsschot en de Vlaamse Golf. Net als tal van andere plekken, mensen, gebeurtenissen en concepten.
In Het geheugen van de Lage Landen worden eenendertig plaatsen van herinnering tot leven gewekt. Zij laten zich niet begrenzen door de contouren van een natiestaat, maar hebben de mentale ruimte van de Lage Landen als horizon. Zij herinneren aan wat die landen verenigt, maar ook aan wat hen verdeelt en aan hoe zij elkaar geïnspireerd hebben. Dit boek brengt deze geheugenplaatsen in kaart, zonder nostalgie, maar met zin voor nuance en met oog voor detail. Het biedt een vaak verrassend perspectief op de geschiedenis van de Lage Landen.
Filed under: Book, Dutch | Tags: Belgium, Carillon, Cultural History, Political History
Sinds vijf eeuwen is beiaardmuziek een typisch kenmerk van de steden in de Lage Landen. De beiaard maakt zozeer deel uit van het klankbeeld dat hij nauwelijks nog wordt opgemerkt. Toch heeft precies zijn alomtegenwoordigheid ervoor gezorgd dat mensen allerhande betekenissen aan hem hebben toegekend. Die betekenissen overstijgen het domein van de ‘zuivere’ muziek. De beiaard werd beschouwd als de ‘stem’ van bevolkingsgroepen en als een symbool van de waarden die hun leden met elkaar deelden. Over de afbakening van die groepen en over de inhoud van die waarden bestonden echter uiteenlopende meningen en rezen conflicten.
De beiaard werd dus onvermijdelijk een politiek instrument. In België, een land dat doortrokken was van maatschappelijke tegenstellingen, werd hij dat meer dan waar ook. Soms was de beiaard een toonbeeld van burgerlijk-liberale waarden, dan weer van een strijdbaar katholicisme. Nu eens was hij Vlaams, dan weer Belgisch. Door de manieren te onderzoeken waarop de beiaard werd verbeeld, belichten de auteurs van dit boek de geschiedenis van België dan ook vanuit een verrassende hoek.
Filed under: Book, Dutch | Tags: Cultural History, Literary Societies, Literature, National Identity
Nederlandstalige literaire genootschappen in Vlaanderen over politiek, literatuur en identiteit 1830-1914
Laboratoria van de natie vertelt het verhaal van negentiende- eeuwse Vlaamse letterheren als Jan Frans Willems, Hendrik Conscience en Ferdinand Augustijn Snellaert. Meer nog dan minnaars van de schone letteren waren zij bemiddelaars in dienst van het algemeen belang – beter gezegd, hún algemeen belang: een tweetalig België. Na de Belgische revolutie van 1830 was België een eentalig Frans land geworden. België, oordeelden de letterheren, was daarom geen ware natiestaat. De staat moest twee volkeren vertegenwoordigen in een tweetalige politiek. De letterheren stichtten literaire genootschappen, die fungeerden als laboratoria van de natie. Daar werd nagedacht over de culturele én politieke strategieën om het algemeen belang te realiseren. In de genootschappen werd de Belgische identiteit gedefinieerd en om die reden vormden zij, aldus de letterheren, de kern van de natie.
Maar vele kwesties zorgden voor verdeeldheid. Welke literatuur versterkte de natie? Konden politiek methoden worden gebruikt om die natie te versterken, en zo ja, welke? Generatieconflicten en persoonlijke vetes maken de laboratoria tot uiterst boeiende omgevingen om het proces van nationale identiteitsvorming te bestuderen.
Filed under: Book, Dutch, Passages | Tags: 19th Century, Geschiedenishandboek, History Education, History Handbook
Samen met historici verbonden aan de K.U.Leuven lanceert Uitgeverij Averbode Passages, een nieuwe reeks handboeken voor het geschiedenisonderwijs.
De negentiende eeuw begon niet in 1801, maar in 1815 met de slag bij Waterloo en het Congres van Wenen. Hij liep niet ten einde in 1900, maar in 1918, het jaar waarin de Eerste Wereldoorlog eindigde.
Het was de eeuw van de burgerij en het liberalisme, de natiestaat en het nationalisme, de romantiek, de industriële revoluties en de arbeidersellende, machtsevenwichten en totale oorlogen. Maar het was ook de eeuw van het restaurant en het museum, postzegels, treinen en wereldtentoonstellingen, de opkomst van de moderne wetenschap, bedevaarten, het feminisme en de fotografie. In de negentiende eeuw werd de aanzet gegeven tot veel dingen die de hedendaagse wereld kenmerken. In die negentiende eeuw werd de wereld plots veel voller, luider en sneller.
Filed under: Book, Dutch | Tags: Belgium, Lieux de mémoire, Memory, National History
België bestaat. Het bestaat in een koning, een hoofdstad, een vlag en een volkslied, een parlement, een democratie, twee met elkaar twistende bevolkingsgroepen. Maar het bestaat vooral in de herinnering, in alles wat met de plek ‘België’ vroeger en nu is geassocieerd.
In België, een parcours van herinnering gaan meer dan vijftig auteurs op zoek naar de plaatsen waar België ‘het meest bestaat’. Zij schrijven over de redenen waarom deze plaatsen zo belangwekkend zijn geworden, over de herdenkingen en de vieringen die de herinnering er levendig houden, over de emoties die deze plaatsen oproepen.
Een parcours van zesenzestig plaatsen, waarlangs het geheugen van België wordt gereconstrueerd. Zesenzestig verhalen over patriottische trots, over kleine en grote vreugden, over strijdbaarheid, ontgoochelingen en pijn die nooit verdwijnt. België, een parcours van herinnering is een briljante eigentijdse geschiedenis.
Filed under: Book, Dutch | Tags: Belgium, Commission for Relief, Humanitarian Aid, National Comité, Villalobar, World War One
Bezet maar beschermd biedt een nieuwe kijk op het lot van België tijdens de Eerste Wereldoorlog. Tien miljoen Belgen en Noord-Fransen waren het slachtoffer van de Duitse bezetting: tien miljoen monden te voeden in een door oorlog verwoest gebied. De gebruikelijke liefdadigheid volstond niet en nog tijdens de eerste oorlogsmaanden zag een van de grootste humanitaire acties uit de geschiedenis het licht. Dankzij het Nationaal Hulp- en Voedingscomité en de Commission for Relief bleven België en Noord-Frankrijk gedurende heel de Eerste Wereldoorlog bevoorraad. De cruciale rol die daarbij was weggelegd voor een gehandicapte, Spaanse diplomaat, was tot nu toe onbekend.
Als geen ander wist de flamboyante markies van Villalobar (1864-1926) het Belgische diplomatieke toneel te bespelen. Geallieerden of Centralen, hij hield iedereen te vriend. Dat verworven krediet zette hij met wisselend succes om in politieke en humanitaire acties. De Belgen werden op allerhande manieren geholpen: van grootschalige voedselimport en levensreddende interventies voor gevangenen tot kleine gunsten zoals het smokkelen van post. De intriges die zich boven hun hoofd in de diplomatieke coulissen afspeelden, maken het verhaal er des te boeiender om.
In Bezet maar beschermd komen de oorlogsjaren tot leven met Villalobar als originele gids.
